Category: Nieuws

IT-oplossingen geven producent regie in circulaire keten

Een circulair product ontwerpen en produceren is voor veel bedrijven nog niet zo eenvoudig. Als dit ze dan toch lukt, willen ze er zeker van zijn dat het product uiteindelijk ook echt worden hergebruikt of gerecycled. En ze willen kunnen laten zien wat dit in termen van duurzaamheid oplevert. IT-applicaties kunnen hiervoor een oplossing bieden.

Eind 2019 wil hij het voor elkaar hebben. Dan moet de complete collectie veiligheidsschoenen van Emma Safety Footwear 100 procent circulair zijn. “Alle schadelijke stoffen moeten uit onze tachtig modellen en voor elk materiaal dat we toepassen moet de next-use-toepassing duidelijk zijn”, zegt Tom Hermans, mede-eigenaar van het bedrijf. Jaarlijks produceert Emma 500.000 paar veiligheidsschoenen. Daarvoor gebruikt het 32.000 dierenhuiden, 150 miljoen liter water, 115.000 kilo staal, 1.100 kilometer veter, 170.000 vierkant meter binnenvoering en 250.000 kilo polyurethaan (PU of pur). “Veiligheidsschoenen eindigen nu nog vaak in verbrandingsovens, maar al onze schoenen kunnen straks volledig gerecycled worden. Zelfs voor de zolen hebben we een bestemming gevonden. Deze kunnen verwerkt worden tot granulaat dat gebruikt wordt voor de aanleg van atletiekbanen. Als we onze concurrenten meekrijgen in deze transitie, kunnen we zolen mogelijk ook chemisch laten recyclen zodat het materiaal nog hoogwaardiger kan worden toegepast.” Dat de schoenen circulair ontworpen zijn, betekent echter nog niet dat de materialen nadat de schoenen zijn afgedankt ook daadwerkelijk worden gerecycled, beseft Hermans. Gooit een klant zijn circulaire schoenen bij het restafval, dan worden de schoenen hoogstwaarschijnlijk verbrand. “Dat zou natuurlijk zonde zijn van alle energie die wij hebben gestoken in het circulair krijgen van die schoen”, aldus Hermans. Om dat te voorkomen ging hij een samenwerking aan met Cirmar, een bedrijf dat geïntegreerde IT-tool ontwikkelt om circulaire ketens te ondersteunen. De schoenen van Emma kregen een paspoort, zodat per model duidelijk is welke materialen erin zitten, in welke volumes en wat de next-use-toepassingen zijn. Een andere applicatie gaf duidelijkheid over waar schoenen zich in de keten bevonden. En via een dashboard kan Emma voortaan zien wat er gebeurt met teruggenomen schoenen, hoeveel materiaal er is teruggewonnen en welke impact dat heeft op de Sustainable Development Goals (SDG’s) waar het bedrijf aan wil bijdragen. Elke schoen is identificeerbaar met een QR-code.

Keten in beweging
De IT-applicaties geven Emma handvatten om de keten steeds iets meer circulair te maken. Met de data kan het bedrijf het gesprek over circulariteit aangaan met klanten, leveranciers, maar ook concurrenten. “Klanten beginnen meer waarde te hechten aan circulaire veiligheidsschoenen”, weet Hermans. “Onlangs nog maakte ons circulaire verhaal het verschil bij een aanbesteding van de havens van Rotterdam en Amsterdam. Dat soort klanten kunnen we via een dashboard laten zien hoe onze schoenen bijdragen aan hun KPI’s op het gebied van duurzaamheid. Hoeveel water besparen we voor ze, hoeveel energie en hoeveel CO2? Het is allemaal eenvoudig terug te koppelen. Een volgende stap kan zijn dat we naar een lease-systeem gaan. IT kan ook die transitie ondersteunen. Met onze klant Engie denken we al na over een proef.”
Ook met leveranciers gaat Hermans in gesprek. “Samen kijken we waar kansen liggen om onze schoen nog duurzamer te maken. Dat we de beschikking over goede data hebben, helpt daarbij”, meent hij. Deze gesprekken leveren trouwens een aardige bijvangst op. “toen we met een leverancier het gesprek aangingen over het verduurzamen van een inlegzool, kwamen we erachter dat die zool al voor 70 procent uit gerecycled materiaal bestond. Wij wisten dat helemaal niet.”
Wat Hermans betreft is de circulaire economie ook een economie waarin je deelt, ook met concurrenten. “Onze veters hebben we laten ontwikkelen door een bedrijf in Sittard. Dat maakt de veters van pet. Ze blijken ongelooflijk sterk. Die veters hadden we voor onszelf kunnen houden, maar we gunnen ze ook aan onze concurrenten. Die nemen ze nu ook af. Goed voor de productie in Sittard en uiteindelijk worden we er allemaal beter van. Als het aan ons ligt, gaan we met onze grootste concurrenten samenwerken om die hele keten meer circulair te maken. We hebben masse nodig om grotere stappen te kunnen zetten.
Met de inzichten uit onze IT-applicaties hoop ik ze over de streep te kunnen trekken. Helaas is de veiligheidsschoenenwereld conservatief. Bij circulair denken ze aan tweedehands of aan kwalitatief mindere schoenen die minder veilig zouden zijn. En veiligheid staat altijd voorop. Terecht natuurlijk. Maar het is soms ook een rem op de transitie.”

Risico bij recycler weghalen
LC Packaging, een producent van flexibele verpakkingen, staat voor een vergelijkbare uitdaging als Emma. Het eveneens van oorsprong Nederlandse bedrijf verkocht in 2018 350 miljoen verpakkingen waarvan 98,5 procent recyclebaar is. Een belangrijk deel van die verpakkingen zijn bigbags, goed voor ongeveer 50 procent van de jaaromzet van 181 miljoen euro. Deze bigbags verkoopt het bedrijf aan klanten over de hele wereld en in compleet verschillende sectoren. Ze worden onder andere gebruikt voor schroot, melkpoeder, agrarische producten, maar ook chemische stoffen.
“Hoewel onze flexibele verpakkingen goed te recyclen zijn, wordt het overgrote deel na gebruik nog verbrand of gestort”, vertelt Lotte Mastwijk, bij LC Packaging verantwoordelijk voor communicatie en duurzaamheid. “We leveren wereldwijd verpakkingen aan 26.000 klanten. 90 procent van deze klanten verpakt er producten mee en verkoop het verpakte product vervolgens door. Onze verpakkingen komen dus werkelijk overal terecht. Helaas ook vaak op plekken waar ze eindigen als afval en niet als grondstof. In 2017 hebben we echter veertien duurzaamheidsdoelen opgesteld voor onszelf. Één daarvan is dat we het afval gerelateerd aan onze bigbags willen gaan minimaliseren.”
Concreet betekent dit dat LC Packaging zich ervoor gaat inspannen haar producten voor zover mogelijk overal ter wereld gerecycled te krijgen. Te beginnen met de bigbags. Vorig jaar verkocht het bedrijf er nog ruim 11 miljoen. Nu China en Vietnam hun deuren hebben gesloten voor het recyclen van bigbags is er wereldwijd echter een overschot aan gebruikte bigbags ontstaan waarvoor te weinig recyclingsfaciliteiten zijn.
“Met afvalbedrijf Veolia en vier grote afnemers van bigbags zijn we een samenwerking aangegaan om te zorgen dat we bigbags gerecycled krijgen”, vertelt Mastwijk. “Voor een goede verwerking blijkt niet alleen de samenstelling van de bigbag belangrijk en of deze goed uit elkaar te halen is, maar bijvoorbeeld ook het gebruik. Het maakt voor de recycler nogal wat uit of er melkpoeder in heeft gezeten of een checmische stof. Die informatie maken we met IT-applicaties van Cirmar beschikbaar. Van iedere bigbag moet in een paspoort staan waar deze van gemaakt is, wat de after-use-toepassing van de verschillende materialen is, maar dus ook waar de klant de bigbag voor gebruikt. In het paspoort zetten we het beoogde gebruik. Voor dat gebruik tekent de klant ook een contract. Zo beperken we de risico’s voor de recycler die zo precies mogelijk wil weten wat er zijn proces ingaat. Verder worden onze bigbags volgbaar in de keten. We verwachten dat dit interessante inzichten kan opleveren over het gebruik. Waarschijnlijk worden bigbags veel langer (her)gebruikt dan wij vaak denken.” Afnemers van bigbags van LC Packaging hebben enthousiast gereageerd op de plannen van het bedrijf. “Veel klanten hebben interesse, maar we gaan eerst kijken hoe de proef met vier grote klanten verloopt”, zegt Mastwijk. “We willen ervaring opdoen en daarna opschalen.”

Afvalbedrijven langs de zijlijn
Zowel Emma als LC Packaging pakken de regie in de keten om hun producten gerecycled te krijgen. Frans Beckers, partner bij Cirmar en eigenaar FBBasic, een bedrijf dat zich richt op circulair productontwerp en herwinning van grondstoffen, ondersteunt hen daarin. “Deze bedrijven steken hun nek uit”, vindt hij. “Het zijn pioniers die ongetwijfeld hun hoofd nog zullen stoten, maar ze beginnen wel.” Beckers, die in een vorig leven als secretaris van de Raad van Bestuur van Van Gansewinkel nog de fusie met AVR begeleidde en in 2007 cradle-to-cradle naar de organisatie haalde, is minder te spreken over het lef van afvalbedrijven. “Met hulp van IT-applicaties zouden afvalbedrijven producenten echt kunnen helpen om hun keten circulair in te richten, maar eerlijk gezegd vind ik dat ze de afgelopen jaren langs de zijlijn zijn blijven staan. Dat vind ik teleurstellend. Afvalbedrijven geven de regie in de keten uit handen aan producten. De manier waarop de producenten nu innoveren kan echter nog wel eens disruptief uitpakken voor de afvalsector.”
Over de samenwerking tussen producenten om ketens circulair te maken is Beckers juist hoopvol gestemd. “Een bedrijf als Emma laat de concurrentie al zien dat er voor iedereen iets te winnen kan zijn als je samenwerkt aan een circulaire keten. Om hun polyurethaan chemisch gerecycled te krijgen, zullen ze een coalitie moeten opzetten. Ik zeg dat die er gaat komen. Een Duitse partij is dan geïnteresseerd om de recycling op zich te nemen.”

Govert Buijze

De goeroe van het hergebruik

De mens plundert de aarde in hoog tempo. Dat kan zo niet langer doorgaan. De grondstoffenschaarste is een groter probleem dan de klimaatverandering, zegt circulariteitsgoeroe Frans Beckers. Hergebruik van materialen is niet alleen bitter noodzakelijk, je kunt er goed van rondkomen als je het slim doet. Door Peter Bruijns.

Veel belangrijke grondstoffen raken op. Zelfs zand voor beton is schaars. Recycling staat daarom volop in de belangstelling en is allang geen geitenwollensokkenhobby meer.
De kunst is producten zo te ontwerpen dat de grondstoffen na gebruik waardevol blijven. Oude producten worden dan niet meer weggegooid, maar dienen als basis voor andere producten: de oneindige kringloop. De overheid wil dat de Nederlandse economie in 2050 volledig circulair is. “Daar is goed geld mee te verdienen”, zegt circulariteitsgoeroe Frans Beckers in Sittard.

Afval bestaat niet

We zijn het enige continent in de wereld dat geen fossiele grondstoffen meer heeft. Bijna alles is uitgeput. We zijn volledig afhankelijk van andere continenten. Amerika, Rusland en China gaan ons straks echt niet hun schaarse grondstoffen leveren.

Hij maakt zich al meer dan 20 jaar hard voor technieken om grondstoffen permanent te hergebruiken. Bij afvalverwerker Van Gansewinkel introduceerde hij de slogan ‘Afval bestaat niet’. Hij leidde er 160 cradle-to-cradle-projecten (van wieg tot wieg), waarbij alle gebruikte materialen zonder kwaliteitsverlies opnieuw kunnen worden toegepast in andere producten.
In 2012 begon hij voor zichzelf. Beckers begeleidt bedrijven bij het herwinnen van grondstoffen en het ontwerpen en maken van circulaire producten.

Alleen al in Limburg is de circulaire economie de komende jaren goed voor een extra omzet van 350 tot 500 miljoen euro, voorspelt hij. Het inzamelen, scheiden en herverwerken van grondstoffen en producten kan in Limburg 5.000 nieuwe banen opleveren, heeft hij uitgerekend.

Buiten Limburg

Beckers hielp veiligheidsschoenenfabrikant Emma bij het ontwikkelen van schoeisel dat volledig recyclebaar is, zodat het materiaal keer op keer kan worden ingezameld en hergebruikt. “En zo zijn er tientallen andere klanten. Ik adviseer nu trouwens vooral bedrijven buiten Limburg. Wat dat betreft zit ik in Sittard eigenlijk verkeerd. De cradle-to-cradle-beweging is in 2007 in Venlo begonnen, maar nu is het principe vooral opgepikt buiten deze provincie. Ik weet niet of het innovatievrees is. Ik zou het heel fijn vinden om meer in Limburg te doen.”

Voor heel veel producten is het niet eenvoudig om de grondstoffen tegen lage kosten opnieuw te gebruiken. “Werkkleding bijvoorbeeld, bestaat meestal uit katoen en polyester. Voor het hergebruik is dat een gedrocht. Recyclen kost veel energie, dat weegt niet op tegen de kosten. Ik wil naar werkkleding van één materiaalsoort, die zo ontworpen is dat je nu al weet wat je er later mee kunt doen, met behoud van waarde en kwaliteit.”

Sloopflat

Maar niet iedere vorm van hergebruik is zinvol. In Kerkrade loopt het Superlocalproject, waarbij de materialen van een leegstaande flat worden hergebruikt voor de bouw van 130 nieuwe woningen. “Ik ben er in het begin bij betrokken geweest. Het is een moedig project, maar er worden soms flauwekul dingen gedaan. Zoals van die balustrades een voetbalkooi maken. Je kunt het aluminium beter omsmelten. Het is goed als er proefprojecten zijn waar je wat van kan leren. Maar economisch gezien is het zonde van het geld. Je moet zoeken naar circulaire oplossingen die ook qua prijs kunnen concurreren.”

Recyclen komt in de praktijk nog vaak neer op downcyclen, zegt Beckers: een materiaal wordt in een volgende toepassing minder waardevol. Opgehaald plastic eindigt dan als prullenbak of bermpaaltje. “Zolang het maar meer waard is dan storten of verbranden, helpt het in de transitie, maar uiteindelijk wil je naar de situatie dat een materiaal minstens dezelfde waarde heeft. Maar daar heb je massa voor nodig”. In Nederland is dat vaak niet het geval. “De branche van de herwinning van grondstoffen is nog zo klein en versnipperd dat er geen uniforme taal wordt gesproken. Dat heeft te maken met onbekendheid en te kleine markten. We zijn er nog lang niet. In Europa wordt elk jaar 50 miljoen ton nieuwe kunststoffen op de markt gebracht. Daarvan wordt hooguit drie miljoen ton goed gerecycled. Dat heeft te maken met de complexiteit van het product, maar het komt ook omdat er geen uniforme taal wordt gesproken.”

Inspireren

Frans Beckers maakt zich grote zorgen over het gebrek aan grondstoffen in Europa. “We zijn het enige continent in de wereld dat geen fossiele grondstoffen meer heeft. Bijna alles is uitgeput. We zijn volledig afhankelijk van andere continenten. Amerika, Rusland en China gaan ons straks echt niet hun schaarse grondstoffen leveren. Daarom moeten we in Europa inzetten op urban mining: het terugwinnen van grondstoffen uit de materialen om ons heen. Je ziet nu al het grote probleem als de Chinezen stoppen met de expert van zeldzame aardmetalen. Die hebben we nodig voor elektronica en de automobielindustrie. Ook voor de energietransitie missen we de nodige grondstoffen.”

Opwarming

De grondstoffenschaarste is volgens Beckers leidend boven het klimaatprobleem. “Het klimaatprobleem is een gevolg van het ongebreidelde grondstoffengebruik. We verkwisten onze natuurlijke hulpbronnen en veroorzaken er het broeikasprobleem mee.” Hij is geen idealist. “Mijn drijfveren zijn puur economisch: Erst kommt das Fressen, und dann komtt die Moral. Van ideologie kun je niet eten. We maken altijd businessmodellen waarmee je geld verdient. Een beter milieu achterlaten is voor mij vanzelfsprekend. Daarom vind ik hergebruik van grondstoffen veel belangrijker. Dat leidt er vanzelf toe dat je het milieu beter maakt.”

 

LC Packaging en Veolia hebben hun strategische partnerschap aangekondigd met betrekking tot end-of-use-oplossingen voor flexibele transportverpakkingen

“We zijn trots om samen met LC Packaging een echt circulair programma te ontwikkelen, gericht op het optimaliseren van herstel en upcycling van flexibele verpakking na gebruik. De applicaties van Cirmar ondersteunen volledig de route naar circulaire oplossingen. Door de identificatie van een productsamenstelling, het geven van transparantie over een leveringscyclus en het visualiseren van de positieve impact van de circulaire producten en systemen van LC Packaging en de positionering van klanten op haar roadmap naar circulaire transportverpakkingen.” – Frans Beckers, Managing Partner Cirmar

Internationale flexibele verpakkingsproducent en distributeur LC Packaging en Veolia Nederland (wereldwijd leider in geoptimaliseerd resourcemanagement) kondigen vandaag een strategische samenwerking aan met het doel om reststromen van afvalstoffen gerelateerd aan flexibele verpakkingen wereldwijd te minimaliseren. De bedrijven willen een circulair programma lanceren dat gericht is op het terugwinnen en upcyclen van flexibel verpakkingsafval na gebruik. Op dit moment wordt het overgrote deel van de flexibele verpakkingen na gebruik nog verbrand of gestort.

Waarde toevoegen aan gebruikte verpakkingsproducten

Naast verpakkingsoplossingen, zoals kartonverpakkingen, jutezakken, WPP-zakken en netzakken voor de agrarische sector, heeft LC Packaging in 2018 meer dan 11 miljoen FIBC’s (big bags) gedistribueerd, waarvan een groot deel wordt geproduceerd in zijn eigen SA 8000 en ISO 14001 gecertificeerde productlocatie in Bangladesh. Omdat de vraag naar deze verpakkingsoplossingen toeneemt, heeft LC Packaging begin dit jaar zijn tweede locatie geopend. Nu China en Vietnam hun deuren hebben gesloten voor het recyclen van big bags is er echter een overschot aan gebruikte big bags op de markt waarvoor er te weinig recyclingsfaciliteiten zijn.

Eerste stappen naar een duurzame samenwerking

LC Packaging en Veolia Nederland zijn al begonnen met de implementatie van dit Circulaire Programma in een pilot met een klein aantal zeer gemotiveerde en duurzaam ingestelde klanten van LC Packaging. Wanneer deze samenwerking succesvol blijkt is het de ambitie om deze oplossing verder uit te breiden met activiteiten van nieuwe klanten, industrieën en supply chain partners die binnen de scope van het volledige flexibele verpakkingsportfolio van LC Packaging vallen. Binnen de samenwerking is Veolia Nederland verantwoordelijk voor het terughalen en recyclen van de teruggewonnen verpakkingen en de conversie ervan naar hoogwaardige samenstellingen.

Lucas Lammers, CEO LC Packaging: “Ons doel is om het afval gerelateerd aan onze verpakkingen te minimaliseren en terug te winnen. Op onze eigen productielocatie recyclen we al tot 80% van ons productieafval en met onze WorldBag reconditioneringsservice zijn we in staat om bepaalde soorten big bags tot zes keer te herstellen. De recycleerbaarheid van een verpakkingsproduct is afhankelijk van de gebruikte materialen en het ontwerp van de verpakking zelf. Maar ook van het product dat erin is verpakt en de beschikbare infrastructuur en nazorgoplossingen op de locatie waar de verpakking terechtkomt. Met ons uitgebreide netwerk in de toeleveringsketen, langdurige relaties met onze productiepartners en klanten en onze samenwerking met Veolia zien we de mogelijkheid om echt een verschil te maken.”

Roger Beuting, directeur bedrijfsontwikkeling Veolia Nederland: “De visie van Veolia is om de wereld te voorzien van resources en dit wordt deels bereikt door de productie van hoogwaardige secundaire grondstoffen uit teruggewonnen verpakkingen. Met onze technische en operationele expertise in het upcyclen van kunststofstromen, geloven we dat we door het combineren van onze krachten met LC Packaging belangrijke stappen kunnen zetten. Wanneer big bags op de juiste manier worden ontworpen, geproduceerd en behandeld zijn ze een hoogwaardig recyclebaar product en dus een duurzaam product. Het bedenken van geschikte nazorgoplossingen voor dit soort verpakkingen staat hoog op de Veolia-agenda. LC Packaging en zijn klanten kunnen ons beide leveren, waardoor het recyclen van big bags een kans wordt in plaats van een bedreiging.”