De goeroe van het hergebruik

De mens plundert de aarde in hoog tempo. Dat kan zo niet langer doorgaan. De grondstoffenschaarste is een groter probleem dan de klimaatverandering, zegt circulariteitsgoeroe Frans Beckers. Hergebruik van materialen is niet alleen bitter noodzakelijk, je kunt er goed van rondkomen als je het slim doet. Door Peter Bruijns.

Veel belangrijke grondstoffen raken op. Zelfs zand voor beton is schaars. Recycling staat daarom volop in de belangstelling en is allang geen geitenwollensokkenhobby meer.
De kunst is producten zo te ontwerpen dat de grondstoffen na gebruik waardevol blijven. Oude producten worden dan niet meer weggegooid, maar dienen als basis voor andere producten: de oneindige kringloop. De overheid wil dat de Nederlandse economie in 2050 volledig circulair is. “Daar is goed geld mee te verdienen”, zegt circulariteitsgoeroe Frans Beckers in Sittard.

Afval bestaat niet

We zijn het enige continent in de wereld dat geen fossiele grondstoffen meer heeft. Bijna alles is uitgeput. We zijn volledig afhankelijk van andere continenten. Amerika, Rusland en China gaan ons straks echt niet hun schaarse grondstoffen leveren.

Hij maakt zich al meer dan 20 jaar hard voor technieken om grondstoffen permanent te hergebruiken. Bij afvalverwerker Van Gansewinkel introduceerde hij de slogan ‘Afval bestaat niet’. Hij leidde er 160 cradle-to-cradle-projecten (van wieg tot wieg), waarbij alle gebruikte materialen zonder kwaliteitsverlies opnieuw kunnen worden toegepast in andere producten.
In 2012 begon hij voor zichzelf. Beckers begeleidt bedrijven bij het herwinnen van grondstoffen en het ontwerpen en maken van circulaire producten.

Alleen al in Limburg is de circulaire economie de komende jaren goed voor een extra omzet van 350 tot 500 miljoen euro, voorspelt hij. Het inzamelen, scheiden en herverwerken van grondstoffen en producten kan in Limburg 5.000 nieuwe banen opleveren, heeft hij uitgerekend.

Buiten Limburg

Beckers hielp veiligheidsschoenenfabrikant Emma bij het ontwikkelen van schoeisel dat volledig recyclebaar is, zodat het materiaal keer op keer kan worden ingezameld en hergebruikt. “En zo zijn er tientallen andere klanten. Ik adviseer nu trouwens vooral bedrijven buiten Limburg. Wat dat betreft zit ik in Sittard eigenlijk verkeerd. De cradle-to-cradle-beweging is in 2007 in Venlo begonnen, maar nu is het principe vooral opgepikt buiten deze provincie. Ik weet niet of het innovatievrees is. Ik zou het heel fijn vinden om meer in Limburg te doen.”

Voor heel veel producten is het niet eenvoudig om de grondstoffen tegen lage kosten opnieuw te gebruiken. “Werkkleding bijvoorbeeld, bestaat meestal uit katoen en polyester. Voor het hergebruik is dat een gedrocht. Recyclen kost veel energie, dat weegt niet op tegen de kosten. Ik wil naar werkkleding van één materiaalsoort, die zo ontworpen is dat je nu al weet wat je er later mee kunt doen, met behoud van waarde en kwaliteit.”

Sloopflat

Maar niet iedere vorm van hergebruik is zinvol. In Kerkrade loopt het Superlocalproject, waarbij de materialen van een leegstaande flat worden hergebruikt voor de bouw van 130 nieuwe woningen. “Ik ben er in het begin bij betrokken geweest. Het is een moedig project, maar er worden soms flauwekul dingen gedaan. Zoals van die balustrades een voetbalkooi maken. Je kunt het aluminium beter omsmelten. Het is goed als er proefprojecten zijn waar je wat van kan leren. Maar economisch gezien is het zonde van het geld. Je moet zoeken naar circulaire oplossingen die ook qua prijs kunnen concurreren.”

Recyclen komt in de praktijk nog vaak neer op downcyclen, zegt Beckers: een materiaal wordt in een volgende toepassing minder waardevol. Opgehaald plastic eindigt dan als prullenbak of bermpaaltje. “Zolang het maar meer waard is dan storten of verbranden, helpt het in de transitie, maar uiteindelijk wil je naar de situatie dat een materiaal minstens dezelfde waarde heeft. Maar daar heb je massa voor nodig”. In Nederland is dat vaak niet het geval. “De branche van de herwinning van grondstoffen is nog zo klein en versnipperd dat er geen uniforme taal wordt gesproken. Dat heeft te maken met onbekendheid en te kleine markten. We zijn er nog lang niet. In Europa wordt elk jaar 50 miljoen ton nieuwe kunststoffen op de markt gebracht. Daarvan wordt hooguit drie miljoen ton goed gerecycled. Dat heeft te maken met de complexiteit van het product, maar het komt ook omdat er geen uniforme taal wordt gesproken.”

Inspireren

Frans Beckers maakt zich grote zorgen over het gebrek aan grondstoffen in Europa. “We zijn het enige continent in de wereld dat geen fossiele grondstoffen meer heeft. Bijna alles is uitgeput. We zijn volledig afhankelijk van andere continenten. Amerika, Rusland en China gaan ons straks echt niet hun schaarse grondstoffen leveren. Daarom moeten we in Europa inzetten op urban mining: het terugwinnen van grondstoffen uit de materialen om ons heen. Je ziet nu al het grote probleem als de Chinezen stoppen met de expert van zeldzame aardmetalen. Die hebben we nodig voor elektronica en de automobielindustrie. Ook voor de energietransitie missen we de nodige grondstoffen.”

Opwarming

De grondstoffenschaarste is volgens Beckers leidend boven het klimaatprobleem. “Het klimaatprobleem is een gevolg van het ongebreidelde grondstoffengebruik. We verkwisten onze natuurlijke hulpbronnen en veroorzaken er het broeikasprobleem mee.” Hij is geen idealist. “Mijn drijfveren zijn puur economisch: Erst kommt das Fressen, und dann komtt die Moral. Van ideologie kun je niet eten. We maken altijd businessmodellen waarmee je geld verdient. Een beter milieu achterlaten is voor mij vanzelfsprekend. Daarom vind ik hergebruik van grondstoffen veel belangrijker. Dat leidt er vanzelf toe dat je het milieu beter maakt.”

 

Comments ( 0 )

    Leave A Comment

    Your email address will not be published. Required fields are marked *